أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

198

قانون ( فارسى )

سگ هار است و سم تير ارمنى را خنثى سازد . كرم ( تاك ) : ديسقوريدوس گويد : تاك بيابانى و تاك كوهى شاخه‌هاى دراز مىپراكنند و به درازى شاخه‌هاى تاك معمولى مىباشند . برگ تاك وحشى مانند برگ تاجريزى باغى است و از آن پهنتر است . گلش موىآسا و ثمرش مانند خوشه است و چون برسد سرخرنگ است و دانه‌اش گرد و برگش همين‌كه برآمد خوردنى است . خاصيت : خاكستر شاخه‌هايش جزيى از داروهاى داغ‌گذار است . روغن تاك شبيه روغن گل است اما لطافت روغن گل را ندارد . روغن افشره‌اش مسكن درد و گرمىبخش است . شكوفهء تاك وحشى بسيار قبض است . آرايش : اشكش ( قطره‌اى كه از آن مىچكد ) دواى زگيلهاى مورچه‌اى است . تاك وحشى لكه‌هاى سياه و كك‌مك را مىزدايد و تاك اهلى در اين زمينه ضعيف است . اشكى كه از تاك وحشى و بويژه از جوانه‌هاى شاداب آن تراوش مىكند اگر با روغن زيتون آميزند و به كار برند ممكن است موى را بسترد . روغن تاك وحشى از هر روغنى قويتر است . زخم و قرحه : اشك تاك در علاج گرى و قوباء مفيد است . ثمر تاك وحشى آماس خراج را منع مىكند . مفاصل : هستهء انگور را بسوزانند خاكسترش با سركه داروى پيچش اعصاب است . خاكستر شاخه‌اش با روغن زيتون علاج گسستگى در ماهيچه و سستى مفاصل است . خاكسترش را در آب حل كنند و بخورند آزار و درد بر زمين افتادن را از بين ببرد . روغن افشرهء انگور داروى درد ماهيچه و پى و خستگى است . سر : برگ و نخ ماننده‌هاى تاك را ضماد كنند سردرد گرم را بر طرف مىكند . بيخ تاك سياه و تاك سفيد وحشى از جملهء داروهاى زداينده است . چرك گوش را مىزدايد و در علاج گران گوشى سودمند است . پوست درخت تاك بيابانى با عسل خونريزى لثه را از بين مىبرد . چشم : برگ مو را با قاوت جو ضماد كنند و بر چشم گذارند رطوبتهاى بد را به چشم راه نمىدهد . سينه : انگور تاك وحشى خوردن و افشرهء برگ تاك خودمانى را تناول كردن خون برآوردن را قطع كند . اندامان غذا : اگر برگ و نخ‌ماننده‌هاى تاك با قاوت جو ضماد شود ورم و التهاب معده را از بين مىبرد . افشرهء برگ مو درد معده را كه ناشى از حرارت باشد از بين مىبرد . بيخ تاك وحشى را با آب يا با شراب بخورند در علاج استسقا مفيد است . و مواد آبكى را اسهال بخشد . انگور تاك وحشى براى معده خوب است . دل بهم آمدن و افسردگى و ترشيدن خوراك را منع مىنمايد . اندامان دفعى : افشرهء برگ مو داروى ديزانترى است ، درد معده ناشى از حرارت را بر طرف مىكند . اشك تاك آنچه به انگم شبيه است با شربتى تناول شود ؟ سنگ را خرد مىكند . خاكستر هسته‌اش با سركه بر بواسير و توت ( زائده‌هاى گوشتى - غده‌اى ) نهند مفيد است . انگورش براى مقعد خوب است . ادرار دهد و بند آورد . زهرها : خاكستر هستهء انگور پادزهر مارگزيده است .